L'essor des briquets plasma

Een plasma aansteker maakt geen vlam maar een elektrische boog tussen twee elektroden. Hij werkt op een accu, laadt op via USB en waait niet uit. Voor een sigaret in de wind is dat prettig. Voor vuurwerk deugt hij niet: de boog is klein, zit vast tussen de pinnen en je moet er met je hand vlak bovenop. Daarom verkopen wij geen plasma aanstekers. In onze collectie aanstekers staan jetflame-modellen die een echte vlam geven en die je op afstand van het lont houdt. De PyroPen Turbo Aansteker kost 9,95 euro en is met zijn lange hals de verstandigste keuze zodra er lont ligt. Zoek je iets kleins voor dagelijks gebruik, dan is de Prof Jet Aansteker voor 4,95 euro ruim voldoende.

Een elektrische boog in plaats van een vlam

In een plasma aansteker zitten twee of vier elektroden. Druk je op de knop, dan springt er een boog tussen die pinnen. Hoge spanning ioniseert de lucht ertussen, en dat blauwpaarse streepje is dus geen vlam maar geleidend gas. Er komt geen butaan aan te pas, er is geen tank en er is geen vonksteen die slijt. De hitte zit in een strook van hooguit anderhalve centimeter, precies tussen de contacten en nergens anders.

Waarom een elektrische plasma aansteker niet uitwaait

Een gewone vlam heeft zuurstof nodig en die kun je wegblazen. Een boog heeft dat niet: die staat er zolang de spanning erop staat. Vandaar dat de elektrische aansteker met plasma bijna altijd als stormbestendig wordt verkocht. Dat klopt op zichzelf. Alleen is stormbestendig niet hetzelfde als bruikbaar buiten. In ons overzicht van de beste stormaanstekers zie je dat een jetflame onder dezelfde windomstandigheden verder komt, simpelweg omdat hij naast weerstand ook bereik heeft.

Waar de boog tekortschiet

Bereik is precies het probleem. Een boog van anderhalve centimeter betekent dat het voorwerp dat je aansteekt in die boog moet passen. Een sigaret lukt. Een kaars met een verzonken pit wordt al lastig. Een houtkachel, een barbecue of een lont vallen af. Je kunt de boog niet richten, niet verlengen en niet schuin naar beneden houden zonder dat je vingers in de hete zone komen. Wie dat een paar keer heeft geprobeerd, legt het ding weg en pakt weer gas.

Lont vraagt om een vlam die je kunt richten

Visco-lont heeft een gecoate buitenkant die eerst moet doorbranden voordat het kruit binnenin pakt. Daar is een korte, hete vlam voor nodig die je een seconde of twee tegen het lont houdt en die zich niet laat wegblazen. Een boog kan die hitte wel leveren, maar alleen als het lont er dwars doorheen ligt. In de praktijk buigt lont weg, ligt het tegen de grond of steekt het onder een hoek omhoog. Dan raak je het niet.

Je hand hoort niet boven de lading

Belangrijker nog is de afstand. Met een plasma aansteker sta je met je knokkels vrijwel op het lont, want de boog zit in het apparaat. Dat is precies de houding die je bij vuurwerk wilt vermijden. Een lange aansteker houdt je hand tientallen centimeters weg van het punt waar het begint te branden, en dat scheelt op het moment dat een lont sneller pakt dan verwacht.

Wat wel werkt

Voor lont pak je een jetflame met lengte. De PyroPen Turbo Aansteker heeft een lange hals en een geconcentreerde vlam die ook bij zijwind blijft staan. Wil je meer hitte tegelijk, bijvoorbeeld voor dikker lont of een aanmaakblok, dan geeft de Champ High Quattro Aansteker vier jetflames naast elkaar en heeft hij een lock-knop zodat je hem niet hoeft in te drukken terwijl je richt.

Wij hebben bewust twee aanstekers uitgekozen in plaats van een hele rij. De eerste voor buitenwerk en lont, de tweede voor alledaags gebruik. Steek je vooral vuurwerk aan, kaarsen in de tuin of een aanmaakblok in de kachel, dan wil je lengte en pak je de lange variant. Zoek je iets voor in je jaszak dat tegen een stootje kan, dan is het kleine model genoeg. De Prof Jet Aansteker staat bij ons op 5,0 uit 7 reviews uit 7 beoordelingen. Wil je iets compacts met een stevigere vlam, dan is de Atomic Jet Aansteker voor 9,95 euro een goede tussenweg; die is korter dan de PyroPen Turbo Aansteker maar geeft dezelfde geconcentreerde jetflame.

De boog zelf voel je te laat

De boog is heet en hij is stil. In daglicht zie je hem nauwelijks. Bij een vlam trek je je hand terug door de warmte die je al op tien centimeter afstand voelt. Bij plasma voel je vrijwel niets tot je erin zit, en dan heb je meteen een brandplek. Het is geen dramatisch gevaar, maar het is wel een ander soort gevaar dan mensen gewend zijn.

De accu is het echte aandachtspunt

In de goedkopere modellen zit een kleine lithiumcel met weinig beschermingselektronica, gevat in een metalen huisje met een USB-poort. Laat je zo'n aansteker achter op een warme vensterbank of in een auto in de zon, dan loop je een risico dat een gasaansteker met een drukklep op die manier niet heeft. Een navulbare gasaansteker uit onze navulbare aanstekers laat bij warmte hooguit wat gas ontsnappen en is verder onverstoorbaar.

In je zak en op reis

Een plasma aansteker kan in een broekzak ongewild inschakelen als er iets tegen de knop drukt; de betere modellen hebben daarom een vergrendeling. Neem je hem mee op reis, houd er dan rekening mee dat luchtvaartregels voor accu's anders liggen dan voor gas. Wat wel en niet mag hebben we uitgezocht in het artikel over een aansteker mee in het vliegtuig.

Wat je krijgt voor je geld

De plasma aanstekers die je bij huishoudketens ziet liggen, zijn vrijwel allemaal dezelfde import met een ander logo erop. De behuizing voelt zwaar en dat wekt vertrouwen, maar het gewicht zit in het metaal en niet in de techniek. Let vooral op de vergrendeling, op de kwaliteit van de USB-poort en op de vraag of er ergens een merknaam op staat waar je iets aan hebt als het ding na drie maanden niet meer oplaadt.

Opladen of navullen

Een plasma aansteker heeft een kabel nodig en dus een stopcontact. Een gasaansteker heeft een busje nodig en dat busje gaat lang mee. Een fles aanstekergas vult tientallen keren bij en kost per vulling bijna niets. Dat is het praktische verschil: leeg is bij gas een kwestie van tien seconden bijvullen, bij plasma van een uur wachten.

Levensduur en onderhoud

De elektroden van een plasma aansteker vervuilen na verloop van tijd, waarna de boog zwakker wordt of helemaal wegblijft. Schoonmaken kan met een wattenstaafje, vervangen kan niet. Bij een jetflame vervang je hooguit het gas en stel je de vlam bij als hij te hoog of te laag staat. De Prof Jet Aansteker heeft daar een stelschroefje voor en een klepje dat het brandertje tegen pluis in je zak beschermt.

De plasma aansteker is een aardige uitvinding met een duidelijke plek: een sigaret opsteken op een winderig terras, zonder gas en zonder vonk. Daarbuiten loopt hij snel tegen zijn grenzen aan. Geen bereik, geen richting, een accu die je moet opladen en elektroden die je niet kunt vervangen. Voor lont, kaarsen, kachels en alles wat verder weg ligt dan anderhalve centimeter heb je een echte vlam nodig die je kunt sturen. Daarom staan er bij ons jetflames in de kast en geen plasma. Wil je zien wat er wel bij je gebruik past, kijk dan rustig door de aanstekers of vergelijk direct de navulbare aanstekers, want die twee categorieen dekken samen vrijwel elke situatie waarin je vuur nodig hebt.